GIÁO LÝ PHÚC ÂM NHẬT V PHỤC SINH, NĂM A
Sách Tồng Đồ Công Vụ 6. 1-7; Thư Thứ I của Thánh Phêrô Tông Đồ 2.4-9
và Phúc Âm Thánh Gioan 14. 1-12
I. Giáo Huấn P.Â.:
Chúa Giêsu là đường là sự thật và là sự sống.
Ai tin Chúa Giêsu là đi đúng đường, đường đưa đến Thiên Chúa Cha.
Ai tin Chúa Giêsu là có chân lý, vì có Thiên Chúa là sự thật.
Ai tin Chúa Giêsu là có sự sống bất diệt mai sau: Ngài sẽ lên trời để dọn cho ai tin theo Ngài là đường, là sự thật và là sự sống.
Chúa Giêsu là Thiên Chúa, đến từ Thiên chúa Cha để qui hướng mọi tạo vật về Thiên chúa Cha. Tông đồ được kêu gọi để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ cứu độ. Họ cần tin tưởng và theo gương Chúa Giêsu.
II. Vấn nạn P.Â.
Giáo Hội Kitô giáo toàn cầu và những bất đồng trong tín diều Cha-Con- và Thánh Thần.
Giáo Hội Kitô Giáo toàn cầu gồm:
1. Chính Thống Giáo Đông Phương – Eastern Orthodox có nhiều ở Hy Lạp và Liên Sô.
2. Chính Thống Giáo Cổ Đông Phương – Oriental Orthodox – Có nhiều ở Armenia – Syria, Ai Cập và Ethiopia.
3. Giáo Hội Assyrian Đông Phương. Tất cả những giáo Hội Chính Thống Đông Phương nầy có chừng 300 triệu tín đồ.
Những bất đồng trong việc tranh chấp quyền bính giữa Đông và Tây đã đưa đến tuyệt thông và tuyệt giao giữa hai giáo hội năm 1054. Hai bên vẫn cố gắng để hàn gắn, nhưng xem chừng khoảng cách vẫn còn xa. Tuy nhiên, không có quá nhiều những dị biệt hay đố kỵ giữa Công Giáo La mã và Chính Thống Giáo Đông Phương. Cả hai đều tuyên tín theo Kinh Tin Kính của Công Đồng Nicêa năm 325.
Khoảng cách còn xa trong đại kết là Chính thống giáo Đông Phương luôn cho rằng: Giáo Hội duy nhất, thánh thiện, chính thống và tông truyền do chính Chúa Giêsu thiết lập. Giáo Hội chính thống Đống Phương nhìn nhận hoàn toàn sự bình đẵng giữa các giám mục cũng như xưa các tông đồ cò quyền hành nfgang nhau. Công Giáo Rôma cũng tin rằng mình là duy nhất, thánh thiện, công giáo và tông truyền. Giáo Hoàng Rôma, là Giám Mục Rôma nhưng hưởng trọn vẹn quyền đại diện Chúa ở trần gian.
4. Giáo Hội Công Giáo Đông Phương – Eatsern Catholic Churches Sui iuris. Có 22 Giáo Hội theo nghi lễ Đông Phương và độc lập, cũng gọi là autonomous particular churches, Được xếp vào Công Giáo, vì tùng phục Giáo Hoàng Rôma. Có khoảng 14 triệu tín đồ theo thống kê năm 2010.
5. Giáo Hội Công Giáo Rôma – Roman Catholic Church. Tức Giáo Hội theo nghi lễ Latinh, được lãnh đạo bởi Giáo Hoàng, tức Giám Mục Rôma và Giáo Triều Roma, cũng quen gọi là Roman Curia. Theo thồng kê năm 2010: Công Giáo Rôma có một tỉ hai trăm triệu tín đồ, có 2795 giáo phận. Theo thống kê mới nhất ngày 14.5.2011, có 199 Hồng Y và 96 vị trong tuổi bầu Giáo Hoàng. Có 5214 Giám Mục trong cả hai Giáo Hội Đông và Tây. Có 412,025 linh mục theo thống kê của Vatican năm 2010.
6. Các Giáo Hội Tin Lành – Theo David Barrett trong quyển Thế Giới Kitô giáo Bách khoa (The World Christian Encyclopedia), có khoảng 34,000 nhóm tín đồ Kitô hữu khác nhau trên toàn thế giới và phần lớn họ sinh hoạt độc lập với các giáo phái. Người ta ước lượng có hơn 1000 giáo phái Tin Lành ở Bắc Mỹ. Có khoảng hơn 500 triệu tín đồ cho hàng ngàn giáo phái Tin Lành nầy.
Ngay từ lúc đầu, tên gọi Tin Lành hay Evangelicalism được dùng để chỉ một nhóm các giáo phái khởi phát từ cuộc cải cách tôn giáo bắt đầu vào thế kỷ 16 bởi Martin Luther. Nhưng sau đó nhóm giáo hội ly khai nầy được gọi là protestant để chỉ nhóm chống đối hay nhóm người thệ phản. Tiếng Việt dịch và hiểu từ thệ phản là thề phản lại Công Giáo Roma. Thực ra protestant bắt nguồn từ protestio trong tiếng Latinh, có nghĩa là công bố chống lại nghị quyết của Nghị viện Speyer năm 1529 . Vì nghị quyết nầy tuyên bố vô hiệu hoá sự hiện hữu của các nhóm Tin lànhy vừa ly khai khỏi Công Giáo La Mã.
Người ta có thể liệt kê hàng ngàn sự khác biệt nhỏ lớn. Tuy nhiên giữa Tin lành và Công Giáo Rôma, có bốn điểm dị biệt căn bản trong tín điều:
Sola scriptura – Chỉ có Kinh Thánh được viết thành văn bản.
Công Giáo: không chỉ có Kinh Thánh nhưng còn có Thánh Truyền và giáo huấn của Giáo Hội.
Sola gratia – Ân sủng duy nhất đến từ Lời Chúa và sự tôn thờ Chúa Giêsu – Không cần bí tích.
Công giáo Rôma: Ân Sủng có gốm có ơn thánh hoá đến từ Chúa qua các bí tích – Ơn tha thứ đến từ Bí Tích giải tội – và những ân huệ của Chúa Thánh Thần qua Bí Tích Thêm Sức.
Sola fide – Chỉ có đức tin – Người ta được công chính hoá bởi đức tin. Chỉ cần tin là được cứu độ.
Công Giáo: Đức tin cần thiết nhưng đức tin phải thể hiện qua việc làm, qua đời sống bác ái. Đức tin không việc làm là đức tin chết.
Solus Christus – Chỉ có một Chúa Kitô – Không ai có thể và có quyền xưng mình là thay mặt cho Chúa Kitô ở trần gian. Bất cứ ai lãnh nhận phép rửa cũng thừa hưởng chức linh mục của Chúa Kitô. Không cần giáo sĩ, vì ai cũng là giáo sĩ.
Công Giáo Rôma: Đức Giáo Hoàng là Vicar of Christ là đại diện cho Chúa Giêsu ở trần gian. Ngài hưởng quyền bất khả ngộ khi tuyên dạy những gì thuộc phạm vi tín lý và luân lý.
Giải thích câu Chúa Giêsu nói: “Chính Thầy là con đường, là sự thật và là sự sống. Không ai đến được với Chúa Cha mà không qua Thầy”
Chính Chúa ban cho con người sự sống. Sách Sáng Thế Ký tường thuật: Khi lấy đất nắn nên hình người. Chúa đã thổi hơi vào mũi để biến cục đất sét thành sinh linh và đặt tên là Adam. Nên con người sống là nhờ Chúa. Hơi thở của họ là Chúa. Nên khi Kinh Thánh nói: Con người được dựng nên giống hình ảnh Chúa là con người sống chính sự sống được Chúa thông ban.
Sự sống hay Thiên Chúa cao quí nhất. Nói khác đi, con người được dựng nên để sống hay để đạt tới Thiên Chúa. Có Chúa tức có sự sống.
Con người không thể nào tìm đến Chúa hay có sự sống nếu không được Chúa soi đường dẫn lối. Nên Chúa thành đường hay là đạo để đưa con người đến sự sống là chính Chúa.
Theo Chúa là theo con đường đưa tới sự sống. Trên con đường tìm đến Chúa nầy. Con người được Lời Chúa hướng dẫn mà chúng ta gọi là Kinh Thánh, Thánh Truyền và giáo huấn của Giáo Hội. Chỉ có lời Chúa mới là lời sự thật đưa con người đến sự sống vĩnh hằng.
Khi Chúa Giêsu nói: Thầy là đường là sự thật và là sự sống, Chúa Giêsu có ý xác định rõ vai trò trung gian không thể thay thế của Ngài giữa con người và Thiên chúa Cha. Không một ai có thể chỉ cho chúng ta đường đến sự sống ngoài Chúa Giêsu, Con Thiên chúa, Đấng đến từ Thiên chúa Cha. Đấng sống lại và lên trời để chuẩn bị chỗ cho ai tin và theo Chúa Giêsu. Nên nếu các tôn giáo khác như Hồi Giáo hay Cao Đài nhận Chúa Giêsu làm tiên tri là “đi sai đường”. Đó chỉ là thứ gán ghép nhằm chiêu dụ thêm người chứ hoàn toàn klhông đúng với sự thật. Chúa Giêsu, cứu Chúa duy nhất, hôm qua, hôm nay và mãi ngàn sau như Logo năm Thánh 2000 mà Đức Gioan Phaolô II đã chọn.
Có quá nhiều giáo phái trên thế giới ngày nay. Diều đó gây chia rẽ và làm cho con người lộn xộn không biết đạo nào là đường, là sự thật và là sự sống.
Trong diễn từ ly biệt được tường thuật trong Phúc Âm Thánh gioan, Chúa Giêsu đã cầu nguyện “Xin cho chúng nên một giống như Cha con ta là một”.
Nhưng rồi mỗi ngày chia rẽ càng nhiều và càng trầm trọng. Ngày Giáo Hội Kitô Giáo là một xem chừng rất mù xa. Có qua nhiều giáo hội cùng tin Chúa Kitô. Có mặt yếu và mạnh. Có tiêu cực và tích cực.
Tiêu cực: Không diễn tả được yếu tính của Giáo Hội Chúa: duy nhất, thánh thiện, công giáo và tông truyền.
Tích cực: Sự chia rẽ Đông Tây làm cho Giáo Hội Công Giáo Rôma phải xét lại việc xử dụng quyền hạn một cách thái quá nhằm thoả tự ái của mình. Sự chia rẽ Đông Tây cho Giáo Hội Đông Phương một suy nghĩ về sự tự hào chính thống của mình. Chính thống không có nghĩa là duy trì đúng y chang những gì các tông đồ đã thực hiện, nhưng chính thống còn có nghĩa là thay đổi phần phụ thuộc và duy trì phần cốt lõi.
Sự phản kháng và thành lập Tin lành năm 1517 là một cảnh tỉnh tận gốc rễ cho Giáo Hội Công Giáo La Mã. Giáo Hoàng và Giáo Triều Rôma đã bám vào quyền lực trần thế và tiền bạc để xây dựng Giáo Hội. Đang khi đó nhiệm vụ của Giáo Hội là bênh vực kẻ nghèo hèn và tin mừng phải được rao giảng cho muôn dân. Giáo Hội Công Giáo Rôma thời Luthêrô là Giáo Hội của người giàu và quyền thế. Hoàn toàn sai lệch với Phúc Âm.
III. Thực hành P.Â.:
Chọn Kitô giáo, nhưng là giáo phái nào?
Chính Thống giáo Đông Phương? Chính thống giáo tự hào là chính thống, nhưng lại bỏ quên vài trò lãnh đạo của Phêrô là Giáo Chủ. Đành rằng, các tông đồ có quyền ngang nhau. Nhưng Chúa đặt Phêrô làm thủ lãnh: “Phêrô, con là đá, trên đá nầy Thầy sẽ xây Giáo Hội của Thầy”. Chúa không nói Phêrô, Gioan, Giacôbê, Anrê…. Trên tất cả các con Ta sẽ xây Giáo Hội… Giáo Hội chính thống sớ khai có thủ lãnh.
Tin Lành: Cực đoan khi chủ trương Sola Scriptura – Sola gratia – Sola Fide và hoàn toàn khai trừ chức linh mục thừa tác, mà chỉ nhìn nhận chức linh mục phổ cập, để rồi không có hàng giáo sĩ, không có bí tích. Như vậy, tại sao Chúa lại chọn các tông đồ và dạy họ “hãy làm việc nầy để nhớ đến Ta!” Hoá ra Tin lành chỉ là một phản để của Giáo Hội cơ cấu Roma chăng? Tin Lành không mấy khác với hình ảnh đứa con bỏ nhà ra đi, vì Cha Mẹ quá câu nệ hình thức và hà khắc? Thay vì bỏ ra đi, nên ở lại để tìm cách thay đổi cho tốt hơn. Nếu được như vậy, hay biết mấy.
Sau cùng chỉ còn lại Giáo Hội Công Giáo: Duy Nhất – Công giáo - Thánh Thiện và Tông Truyền. Không ai có thể chối bỏ những sai sót của Giáo Hội Công Giáo Rôma trong quá khứ. Nhưng ai cũng phải nhìn nhận là Giáo Hội nầy đã phản ảnh chính xác Đấng Sáng Lập là Chúa Kitô, Ngài chính là đường là sự thật và là sự sống.
Lm Phêrô Trần Thế Tuyên